شرح صدر مىبينيم وقتى كه هستهء درختى بسته است وجودش بسيار محدود بوده و غير از تنگى و تاريكى در آن چيزى نيست . اما به محض اين كه تحت شرايط و تربيت و نظام خاصى واقع شد سينهء همان هستهء بسته باز شده و ديگر به تنگىِ جا راضى نيست ، بلكه با عالم خارج از محدودهء وجود خويش ارتباط پيدا كرده و مىداند كه جزئى از عالم است . آن وقت پذيراى آنچه از مواد سالم و مناسب است مىگردد . آن موادِ سازگار كه پروردگار در اين جهان نهاده با جانش كاملًا عجين شده و آنچه نور و هوا و مواد زمينى و ساير بركات آسمانى است به خود مىگيرد و چنان تكامل پيدا مىكند كه همان هسته ، درختى سرسبز و سايه‌افكن مىشود كه پيوسته در حال سرسبزى و خرمى است . اگر انسان يقين نداشت كه اين درخت همان هستهء به ظاهر ساده است ، باور نمىكرد كه اين درخت بارور تنومند و اين ميوه ، همان هسته و بذر است كه در اثر باز شدن صدر ، اين‌گونه وسعت يافته و مايهء خير و بركت و خرمى خود و باغ گرديده ، هم‌چنين وقتى سينهء آدمى باز شود و حقايق مكتب آسمانى را به جان بپذيرد ، وجود محدود خود را بالا برده و از تنگىها رهايى مىيابد . بنابراين مىبينيم كه در اثر تربيت چگونه انقلاب وجودى در افرادى كه با رسول اكرم صلى الله عليه و آله بودند پديدار گشت . همان عرب خون خوار و غارتگر مبدل به انسان واقعى گرديد . قرآن كريم مىفرمايد : « مَثَلُهُمْ فِى التَّوْرةِ وَمَثَلُهُمْ فِىالإِنْجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْئَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوى عَلى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الكُفّارَ » ؛ « 1 » مثل آنها مانندگياهى است روييدنى كه شاخه‌هاى خود را بيرون داده سپس آنها را محكم و ستبر نموده آن‌گاه به پاى خود پابرجا ايستاد و اين تكامل مورد شگفتى و تحسين كشاورزان و مايهء اندوه كافران گرديد . شاخ و برگ از جنس خاك آزاد شد * سر بر آورد و حريف باد شد

--> ( 1 ) . فتح ( 48 ) آيهء 29 .